Zobacz Śląsk! - zobacz.slask.pl - Górny, Dolny, České Slezsko, Katowice, Opole, Wrocław, Opava, Bytom, Chorzów, Gliwice, Jastrzębie Zdrój, Mikołów, Mysłowice, Piekary Śląskie, Pszczyna, Racibórz, Ruda Śląska, Rybnik, Siemianowice Śląskie, Świętochłowice, Tarnowskie Góry, Tychy, Wodzisław Śląski, Zabrze, Żory, Bieruń, Bojszowy, Chełm Śląski, Czechwice-Dziedzice, Czerwionka-Leszczyny, Gaszowice, Gierałtowice, Goczałkowice-Zdrój, Godów, Gorzyce, Imielin, Jankowice Rybnickie, Jejkowice, Kalety, Knurów, Kobiór, Kornowac, Krupski Młyn, Krzanowice, Krzyżanowice, Kuźnia Raciborska, Lędziny, Lubomia, Lyski, Łaziska Górne, Marklowice, Miasteczko Śląskie, Miedźna, Mszana, Nędza, Ornontowice, Orzesze, Ożarowice, Pawłowice, Pietrowice Wielkie, Pilchowice, Pszów, Pyskowice, Radlin, Radzionków, Rudnik, Rudziniec, Rydułtowy, Sośnicowice, Suszec, Świerklaniec, Świerklany, Toszek, Tworóg, Wielowieś, Wyry, Zbrosławice

zobaczslask.pl
ŚLĄSKI SERWIS INTERNETOWY

Ślůnsko godka ino w chaúpje

Ilustracja Marka Szołtyska do śląskiej wersji bajki o Kopciuszku Marek Szołtysek/ www.slaskie-abc.com.pl
Godańe po ślůnsku je jak łazyńe w laćach. W laciach czujesz się naprawdę komfortowo, ale gdybyś miał pojawić się w nich na przyjęciu byłaby gańba. Dlatego też tak wiele osób deklaruje, że w důma godo po našymu, a jednocześnie tak mało našy godki słychać w sklepach, urzędach, czy telewizji. Przyczyniły się do tego z pewnością lata prześladowania i wyśmiewania našy mowy. Teraz jednak my, Ślůnzoki musimy na nowo nauczyć się być dumni ze swoji godki, a nie czynić z ni godki ino na beztydźyń. Na konferencji „Ślůnsko godka – jeszcze gwara czy jednak już język?” Stanisław Mutz, autor sztuki „Polterabend”, posunął się do stwierdzenia, że ślůnsko godka nie jest po to, żeby używać ją w urzędowych pismach, ale do tego, żeby mówić nią o rzeczach najważniejszych w domowym zaciszu. Wiem, że wielu wykształconych Ślązaków podziela jego zdanie, ale ja uważam, że nie kryje się za tym żadna próba uwznioślenia języka śląskiego, ale wręcz przeciwnie – obawa, że nie nadaje się on do opisywania rzeczy poważnych. Śląski jest tak samo dobry do błahych rzeczy, jak i do poważniejszych. Najlepszym dowodem na to był wykład o normatywizacji pisowni języka śląskiego pana Bogdana Kallusa z towarzystwa Pro Loquela Silesiana. To właśnie on na tej samej konferencji, jako jedyny z oficjalnych gości, odważył się przedstawić swój wykład w całości po śląsku. I jo tam byúach, woda i kawa žech piůúa i můga wos zapewńić, že wykúad ńjy boú ańi dźwny, ani śmjyšny i wšystko šúo kapnůńć. Stanisław Mutz powiedział jeszcze, że próby godania po śląsku o rzeczach z innej bajki, na przykład o komputerach, są bez sensu. Oczywiście, lepi uostać prźi chlywikach i klopštandze i tam tyz uůstawić ślůnsko godka, az prźisuje jům pjoch. Słowa komputer w języku polskim też nie było dopóty, dopóki nie było samych komputerów. Język żyje razem z nami, więc i z nami się rozwija. Jeżeli tylko nie będziemy się upierać, że nasza godka to muzealny zabytek i ńjy bydźe nos gańba ji užywać, to nie tylko jej nie zapomnimy, ale też stworzymy nowe słowa, które określą taką rzeczywistość, jaka jest dzisiaj, a nie będziemy ciągle się kręcić wokół rzeczywistości naszych pradziadków. Ale żeby do tego doszło nasza godka trzeba w końcu spisać i tego języka uczyć dzieci. I niech mi nikt nie mówi, że do przyswajania języka wystarczy czuły kontakt z matką, bo nie wystarczy. Nasze babcie uczyły śląskiego nasze mamy opowiadając im bajki i historyjki po śląsku, tak samo jak wcześniej ich matki. Dziś przeważnie dzieciom bajki się czyta albo puszcza w TV i nie muszę chyba dodawać, że raczej nie po śląsku. Nie popieram Ślązaków mówiących, że nie należy uczyć śląskiego w szkole, bo to coś więcej, niż tylko słówka i gramatyka. To oczywiście prawda, ale prawda ta dotyczy też każdego innego języka. Gorol ńjy bydźe Ślůnzokym ino bez to, že naucy śe uodpowjydńo godać „půć”, ale fajńe že chce śe tygo naucyć! Žeby ucyć po ślůnsku inkšych, nojpřod sami musymy naucyć śe po slůnsku škryflać. Śląski potrzebuje kodyfikacji, śląski potrzebuje elementarza, a Ślązacy potrzebują trochę więcej dumy z tego co mają! I dodam jeszcze parafrazując śląskie powiedzenie: ńjy śedź w kůńće bamůńće, bo ńjy prźidům a ńjy znojdům će!

frela

Dodaj komentarz
Inne artykuły Freli

Frela je blank Ślůnzočkům. Je wychowano, wyučůno a ńyma gańby, coby pedźeć jako myśli na koždy tymat. Důma mo druk do ślůnskij kuchńe. Ńy jyno rada waři, nale tyž sama uo tym piše.

TŁUMACZ - tłumaczenia on-line